શાકાહારીઓ સાવધાન ! | શરીરમાં વિટામીન B12 ની ઉણપથી નર્વસ સિસ્ટમને થઈ શકે છે કાયમી નુકસાન | જાણો બચવાના ઉપાયો

Kutch Bulletin Health Desk | Wellness Guide

હેલ્થ સ્પેશિયલ : વિટામીન B12 ની ઉણપ શાકાહારીઓ માટે કેમ છે ચિંતાજનક ? જાણો લક્ષણો, કારણો અને ઉત્તમ આહાર શૈલી

• એક સર્વે અનુસાર ઉત્તર ભારતની લગભગ 47% જેટલી વસ્તીમાં વિટામીન B12 ની ઉણપ હોવાનું અનુમાન
• હાથ-પગમાં સોય ચુભવી, સતત થાક અને યાદશક્તિ નબળી પડવી એ હોઈ શકે છે B12 ના સંકેતો
• લાંબા સમય સુધી જો ઉપચાર ન કરવામાં આવે તો નર્વસ સિસ્ટમને થઈ શકે છે કાયમી નુકસાન

Kutch Bulletin - હેલ્થ ડેસ્ક : આજકાલ સ્વાસ્થ્ય અને પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ વધતા શાકાહારી જીવનશૈલી અપનાવનારા લોકોની સંખ્યા દિન-પ્રતિદિન વધી રહી છે. આ વૈશ્વિક જીવનશૈલીના અનેક સ્વાસ્થ્ય લાભો છે, પરંતુ તેની સાથે કેટલીક પોષક તત્વોની ઉણપનું જોખમ પણ રહેલું છે, ખાસ કરીને વિટામીન B12 ની. ભારતીય વસ્તીમાં, જે મોટાભાગે શાકાહારી આહાર ધરાવે છે, આ ઉણપ ખૂબ જ સામાન્ય છે. અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ઉત્તર ભારતની લગભગ 47% વસ્તીમાં વિટામીન B12 ની ઉણપ હોઈ શકે છે. ચાલો જાણીએ આ ઉણપના લક્ષણો, કારણો અને શાકાહારી ઉપાયો વિશે.

📌 વિટામીન B12 ના લક્ષણો: શરીર આપે છે આ સંકેતો

વિટામીન B12 ની ઉણપ શરીરમાં ખૂબ જ ધીમે-ધીમે વિકસે છે, તેથી તેના લક્ષણો શરૂઆતમાં હળવા હોય છે અને સમય જતાં વધુ ગંભીર બની શકે છે. આ લક્ષણોને ઓળખવા ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. સામાન્ય લક્ષણોમાં સતત થાક લાગવો, શક્તિનો અભાવ, ત્વચા પીળી પડવી, જીભ પર દુખાવો કે મોંમાં વારંવાર ચાંદા થવા તેમજ શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને અતિશય વાળ ખરવાની સમસ્યા મુખ્ય છે. જ્યારે નર્વસ સિસ્ટમ સંબંધિત ગંભીર લક્ષણોમાં હાથ-પગમાં સોય ચુભવા જેવી ઝણઝણાટી થવી, યાદશક્તિ ઓછી થવી, 'બ્રેઈન ફોગ' અને હતાશા કે ચીડિયાપણું આવી શકે છે.

🔍 B12 ની ઉણપના મુખ્ય કારણો અને પાચનતંત્રની ભૂમિકા

આ ઉણપ મુખ્યત્વે બે કારણોસર થાય છે. પ્રથમ આહારમાં અપૂરતું સેવન, કારણ કે B12 મુખ્યત્વે પ્રાણી-આધારિત ખોરાકમાં જોવા મળે છે, જેથી વીગન લોકોને સૌથી વધુ જોખમ રહે છે. બીજું કારણ શરીરમાં તેનું યોગ્ય રીતે શોષણ ન થવું છે. B12 ને શોષવા માટે પેટમાં બનતા 'ઈન્ટ્રિન્સિક ફેક્ટર' નામના પ્રોટીનની જરૂર પડે છે, જેનો અભાવ થવાથી 'પરનિશિયસ એનિમિયા' થાય છે. વય વધવાની સાથે, સેલિયાક કે ક્રોહન જેવા રોગોના કારણે અથવા ડાયાબિટીસની દવા 'મેટફોર્મિન' અને એસિડિટીની લાંબી દવાઓ લેવાથી પણ શોષણ ઘટે છે.

🥛 B12 ઉણપ દૂર કરવાના શ્રેષ્ઠ શાકાહારી ઉપાયો

શાકાહારીઓ માટે આ ઉણપ પૂરી કરવાના કેટલાક અસરકારક સ્ત્રોત ઉપલબ્ધ છે. જેમાં દૂધ, દહીં અને પનીર જેવા ડેરી ઉત્પાદનો નિયમિત લેવા જોઈએ. ઉપરાંત બજારમાં મળતા B12 થી ફોર્ટિફાઇડ નાસ્તાના અનાજ (cereals), સોયા મિલ્ક અને ફોર્ટિફાઇડ ન્યુટ્રિશનલ યીસ્ટ (ખમીર) ઉત્તમ વિકલ્પ છે. વધુમાં, ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ દૈનિક ગોળીઓ કે ગંભીર કિસ્સામાં ઈન્જેક્શન લઈ શકાય છે. એક વૈકલ્પિક આયુર્વેદિક અભ્યાસ મુજબ આમ્ર બીજ મજ્જા ચૂર્ણ (કેરીના બીજનો ગર) પણ B12 નો સારો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત માનવામાં આવ્યો છે, પરંતુ તેના પર વધુ સંશોધન જરૂરી છે.

⚠️ મહત્વપૂર્ણ ડિસ્ક્લેમર: આ બ્લોગ પોસ્ટ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે અને તે કોઈપણ રીતે વ્યાવસાયિક તબીબી સલાહ, નિદાન કે સારવારનો વિકલ્પ નથી. કોઈ પણ સપ્લિમેન્ટ્સ અથવા આહારમાં મોટો ફેરફાર કરતા પહેલાં હંમેશા લાયક ડૉક્ટર કે ડાયેટીશિયનની સલાહ અચૂક લેવી.

વધુ વાંચો:

• ▶ અંજારના વરસામેડીમાં સરકારી જમીન પરનું કરોડોનું દબાણ હટાવાયું: તંત્રનું મેગા બુલડોઝર ફર્યું
• ▶ નખત્રાણામાં ફૂડ સેફ્ટી વિભાગની કાર્યવાહી, ૩૦ એકમોમાં ચેકિંગ કરી ૩૦ કિલો વાસી ખોરાકનો નાશ કરાયો

સ્વાસ્થ્ય સભર માહિતી અને રોજેરોજના લોકલ બુલેટિન સીધા મેળવવા માટે જોડાઓ:

Join Kutch Bulletin on WhatsApp