કચ્છની ધરતીમાંથી નીકળ્યો કરોડો વર્ષ જૂનો ખજાનો | ઉમરસર ખાણમાંથી મળ્યું ૪ કરોડ વર્ષ જૂનું ભમરાનું અત્યંત દુર્લભ અશ્મિ!

Kutch Bulletin | Science & Research News

ઐતિહાસિક શોધ: કચ્છની ઉમરસર ખાણમાંથી મળ્યું ૪ કરોડ વર્ષ જૂનું ભમરાનું અશ્મિ! ખૂલશે પ્રાગૈતિહાસિક કાળના અદ્ભુત રહસ્યો

• કચ્છના ઉમરસર લિગ્નાઈટ ખાણ વિસ્તારમાંથી મધ્ય ઇયોસીન યુગનું અત્યંત દુર્લભ અને કિંમતી એમ્બર (રાળ) મળી આવ્યું
• ભારત અને જર્મનીના વૈજ્ઞાનિકોની સંયુક્ત ટુકડીએ 3D એક્સ-રે માઇક્રોટોમોગ્રાફી દ્વારા ભમરાની નવી પ્રજાતિ શોધી કાઢી
• ૪ કરોડ વર્ષ પહેલાં કચ્છનો આ શુષ્ક વિસ્તાર અત્યારના જેવો નહીં, પરંતુ ગાઢ ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલોથી ઘેરાયેલો હતો

Kutch Bulletin - ભુજ : સરહદી કચ્છ જિલ્લાની ધરતી પોતાના પેટાળમાં અનેક ઐતિહાસિક અને પ્રાગૈતિહાસિક રહસ્યો છુપાવીને બેઠી છે. તાજેતરમાં કચ્છમાં આવેલા ઉમરસર લિગ્નાઈટ ખાણ વિસ્તારમાંથી વૈજ્ઞાનિકોને મધ્ય ઇયોસીન યુગનું એક અત્યંત દુર્લભ અને કિંમતી અશ્મિ શોધી કાઢવામાં મોટી સફળતા મળી છે. અંદાજે ૪ કરોડ વર્ષ જૂના પારદર્શક પીળા-ભૂરા રંગના એમ્બર એટલે કે, વૃક્ષોની જામી ગયેલી રાળના એક નાના ગઠ્ઠામાં સંપૂર્ણપણે સચવાયેલી ભમરાની એક નવી પ્રજાતિ મળી આવી છે, જે પૃથ્વીના કરોડો વર્ષ જૂના જૈવવિવિધતાના રહસ્યો પરથી પડદો ઉઠાવશે.

Sponsored Content

🔍 આંતરરાષ્ટ્રીય વૈજ્ઞાનિકોની ટીમને કેવી રીતે પડી ખબર?

ભારત સરકારના વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી વિભાગ હેઠળ કાર્યરત લખનૌની 'બિરબલ સાહની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેલિયોસાયન્સિસ', ઈન્દોરની 'રાજા રમન્ના સેન્ટર ફોર એડવાન્સ્ડ ટેકનોલોજી' અને જર્મનીની 'ક્રિશ્ચિયન-આલ્બ્રેક્ટ્સ યુનિવર્સિટી ઓફ કીલ'ના વૈજ્ઞાનિકોની એક સંયુક્ત ટુકડી ઉમરસર ખાણમાં લિગ્નાઈટના સ્તરોનો વિસ્તૃત અભ્યાસ કરી રહી હતી. આ ક્ષેત્રીય સંશોધન દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકોના હાથમાં એમ્બરનો એક નાનો ટુકડો આવ્યો હતો. સ્થળ પર જ કરવામાં આવેલી પ્રાથમિક તપાસમાં આ પારદર્શક ગઠ્ઠાની અંદર એક સૂક્ષ્મ કીટક ફસાયેલો હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું.

🔬 3D એક્સ-રે સ્કેનિંગ અને નવી પ્રજાતિ 'Cambaltica patra'

ખાણના કોલસાના સ્તરોમાંથી સુરક્ષિત રીતે પ્રયોગશાળામાં લાવવામાં આવેલા આ એમ્બર પર આધુનિક ટેકનોલોજીની મદદથી પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રયોગશાળામાં 3D એક્સ-રે માઇક્રોટોમોગ્રાફી સ્કેનિંગ દ્વારા આ કીટકની સંરચનાનો ઊંડો અભ્યાસ કરાયો, જેમાં જાણવા મળ્યું કે આ પાન ખાનારા ભમરાની અત્યાર સુધીની તદ્દન અજાણી અને નવી જ પ્રજાતિ છે. વૈજ્ઞાનિકોએ સત્તાવાર રીતે આ નવી પ્રજાતિનું નામ Cambaltica patra રાખ્યું છે.

🌳 ૪ કરોડ વર્ષ પહેલાં કેવું હતું કચ્છનું વાતાવરણ?

વૈજ્ઞાનિકોના મતે, આજથી આશરે ૪.૭૮ કરોડથી ૩.૫ કરોડ વર્ષ પહેલાં કચ્છનો આ ઉમરસર વિસ્તાર અત્યારના જેવો શુષ્ક અને રણ પ્રદેશ નહોતો, પરંતુ ગાઢ ઉષ્ણકટિબંધીય વરસાદી જંગલોથી ઘેરાયેલો હતો. એ સમયે વૃક્ષોમાંથી નીકળતી ચીકણી રાળમાં આ ભમરો કોઈક રીતે ફસાઈ ગયો હશે અને સમય જતાં તે રાળ પથ્થર બની જતાં આ કીટક કરોડો વર્ષો સુધી તેની અંદર લાઈવ અને સુરક્ષિત રહ્યો હતો.

🌍 પર્યાવરણ અને ગ્લોબલ વોર્મિંગના અભ્યાસ માટે મહત્વની કડી

ઉમરસરની ખાણમાંથી મળી આવેલું આ અશ્મિ ગુજરાતના ભૂતકાળના પર્યાવરણ, આબોહવા પરિવર્તન અને પ્રાગૈતિહાસિક જૈવવિવિધતાને સમજવા માટે અત્યંત મહત્વની કડી પૂરી પાડે છે. આ શોધ ગ્લોબલ વોર્મિંગના પ્રાચીન સમયગાળા દરમિયાન કીટકોના ઉત્ક્રાંતિના અભ્યાસમાં વૈશ્વિક સ્તરે નવો પ્રકાશ પાડશે અને વિજ્ઞાન જગત માટે કચ્છ ફરી એકવાર ચર્ચાનું કેન્દ્ર બન્યું છે.

વધુ વાંચો:

• ▶ ગ્લોબલ ક્રાઈસિસ: ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ફરી બંધ કરવાની કરી જાહેરાત, અમેરિકા-ઈઝરાયલે કરારનું ઉલ્લંઘન કર્યું હોવાનો કર્યો દાવો
• ▶ ભુજ હાટકેશ સેવા મંડળના વર્ષ ૨૦૨૬-૨૦૨૭ના નવા હોદ્દેદારોની જાહેરાત: વારીસભાઈ પટ્ટણી પ્રમુખ પદે વરાયા

કચ્છના ઇતિહાસ, સંશોધન અને સ્થાનિક અહેવાલો માટે જોડાઓ:

Join Kutch Bulletin on WhatsApp